PSYCHOSZTUKA

Tym razem coś nie tylko dla pasjonatów psychologii, ale również miłośników sztuki. Zapraszam do podcastu o Vincencie van Goghu i depresji w dzieciństwie.

Do 2030 roku depresja będzie najpowszechniej występującą chorobą. Obecnie, wraz z zaburzeniami lękowymi, jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem psychicznym. W ciągu najbliższych kilku lat co piąta osoba na świecie będzie miała doświadczenie depresji na którymś z etapów swojego życia. To problem, którego nie powinno się bagatelizować. A gdy tylko pojawią się symptomy (nawet pojedyncze), to warto dążyć do ich zweryfikowania u specjalisty, by powstrzymać chorobę w najwcześniejszym stadium. Tym bardziej, że przeważającym czynnikiem sprawczym depresji są okoliczności, w których człowiek żyje, a nie jego podatność do zachorowania na depresję.  W ostatnich latach obserwuje się zjawisko zwane depresją klimatyczną. Oznacza to realny wpływ szkód klimatycznych wyrządzanych przez jednych ludzi na jakość życia psychicznego innych ludzi.  Co to jest depresja klimatyczna oraz czym różni się od typowej depresji, to główne pytania, które zadał mi w swojej audycji radiowej Ekotony Mikołaj G...

Neurony są podstawową komórką układu nerwowego. Występują w nawet tak małych organizmach jak Cenorhabditis Elegans - nicień żyjący w ziemi nie będący pasożytem, który ma niewiele mniej niż tysiąc komórek, w tym 302 to neurony. W ludzkim układzie nerwowym neurony stanowią dużą grupę, bo w samym mózgu dorosłego człowieka szacuje się, że jest ich między 90 a 140mld. Jednak neurony nie są najliczniejsze w naszym mózgu, bo mniej więcej dziesięć razy tyle mamy komórek zwanych ogólnie glejowymi, których funkcje są nie tylko zaskakująco czasami podobne do funkcji neuronów, ale wciąż jeszcze nie wystarczająco dobrze poznane. Dlatego dane szacunkowe dotyczące samej kory mózgowej, której grubość u dorosłego człowieka zawiera się w przedziale 2-5mm mówią o około 200mld komórek tylko w tej strukturze mózgowej. Neurony zostały odkryte dopiero w XIX w. i wiedza na ich temat, choć niepełna, to wyprzedza wiedzę na temat komórek glejowych. Stąd też duża koncentracja w przekazie popularyzatorskim na neur...

Doświadczenie przemocy ze strony opiekunów w dzieciństwie jest jedną ze środowiskowych przyczyn leżących u podłoża rozmaitych problemów poznawczych, np. w zakresie uwagi, pamięci, samokontroli, ale również problemów emocjonalnych i co więcej, jest również istotną przyczyną szybszego starzenia się i demencji. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że doświadczenie przemocy zakłóca prawidłowy rozwój wielu ważnych dla sprawności poznawczej obszarów mózgowych.  Przykładowo, osoby wychowywane w rodzinach alkoholowych doświadczają tak silnego i regularnego stresu, że ich produkcja tzw. hormonów stresu jest tak duża, że prowadzi do zakłóceń w rozwoju hipokampu - najważniejszej dla sprawności uczenia się struktury mózgowej. W związku z tym hipokamp ulega regularnemu nadmiarowemu napływowi kortyzolu, który jest toksyczny dla komórek neuronalnych. Pierwsze badania na ten temat wskazywały, że dzieci wychowywane w rodzinach alkoholowych mają istotnie mniejszą objętość hipokampu w porównaniu ...

Fot. D.J.Z. Od lat bada się wpływ otoczenia na samopoczucie człowieka. Już pierwsze badania wskazywały na silny pozytywny wpływ otoczenia, w którym dominuje kolor zielony. Zaobserwowano znacząco obniżone ryzyko otyłości, poprawę jakości funkcjonowania uwagi (zwłaszcza u dzieci) oraz redukcję chronicznego zmęczenia u osób, które regularnie spacerują w przestrzeni zdominowanej przez zieleń. Szczególnie ważną funkcję pełni w związku z tym zieleń miejska. Osoby mieszkające w miastach są bowiem narażone na dodatkowe napięcie psychofizjologiczne wynikające tylko z faktu, że są otoczone zabudową, nie wspominając o ruchliwych ulicach i wynikającej z tego głośności. Natomiast przebywanie w terenie zielonym, nawet jeśli jest to park miejski lub ogród znacząco poprawia podstawowe parametry pobudzenia psychofizjologicznego. Obniża się wtedy puls i spada ciśnienie, a na poziomie deklaratywnym badani jednoznacznie wskazują na znacząco lepsze samopoczucie.

  https://covidaba.com/en/neurological-and-neuropsychiatric-complications-of-covid-19-in-153-patients-a-uk-wide-surveillance-study/ Z badań prowadzonyh w świecie nad możliwymi skutkami neurologicznymi i psychicznymi zakażenia koronawirusem i chorowania na COVID-19 wyłania się obraz nie tylko niepokojący, ale i wyraźnie zróżnicowany. Okazuje się bowiem, że wielu chorych doświadcza zmian zarówno w obrębie Ośrodkowego Układu Nerwowego jak i Obwodowego Układu Nerwowego. Zmiany w mózgu, które obserwuje się w wyniku zakażenia koronawirusem mogą być spowodowane nie tylko rozsianymi uszkodzeniami mózgu, ale również zapaleniem tkanki mózgowej (encephalitis) lub ostrym rozsianym zapaleniem mózgu i rdzenia  kręgowego (encephalomielitis). Możliwe jest również zapalenie opon mózgowych. Może również wystąpić udar krwotoczny lub niedokrwienny. Kolejną możliwą konsekwencją może być zakrzepica zatok żylnych, jak również zapalenie śródbłonka. 

Doniesienia na temat przyczyn katastrofy samolotu niemieckich linii Germanwings są same w sobie budzące lęk. Mimo, że każdego dnia na europejskich drogach ginie kilkakrotnie więcej ludzi, niż w samolocie, to katastrofa samolotowa nadal wywołuje silniejsze wrażenie. Można powiedzieć, że to coś w rodzaju efektu stłoczenia – wiele ofiar w jednym miejscu i w jednej chwili.  Smutne jest to, że informacje o tej tragedii obnażają wciąż niezmienną, mimo cywilizacyjnych zmian, potrzebę człowieka związaną ze wskazaniem winnego i z publicznym linczem. Dziś rolę linczującego tłumu i zarazem manipulującego tłumem przejęły media. W przypadku tej katastrofy jest to tym bardziej dla mnie dojmujące, im więcej widzę powielanych zdjęć pilota tego samolotu, filmów z jego rodzinnego domu, czy informacji o jego problemach psychicznych. Smutne jest to, jak rzadko zdarza się umiejętność stawiania granicy między informowaniem, a emocjonowaniem się. Stereotypy są łatwym gruntem dla emocjonowania się....

Jednym z najważniejszych pytań, które stawia otoczenie, gdy ktoś popełnia samobójstwo jest pytanie o to, dlaczego to zrobił. Otoczenie często odpowiada samo sobie, że to problemy psychiczne; był chory na depresję czy inną chorobę. Równie często jednak zdarza się, że to racjonalizacja, tzn. jeden ze sposobów zaprzeczania prawdzie. Otoczenie zaprzecza przez racjonalizację wtedy, gdy nie chce lub boi się spojrzeć prawdzie w oczy.

Wiele mówi się o depresji nie tylko przy okazji 23 lutego, bo słowo depresja zostało bardzo sprytnie podchwycone przez media i społeczeństwo. Często jest ono zatem nadużywane w odniesieniu do mieszczących się w normie spadków nastroju. Depresja jednak to ciężka choroba, która jako jedyna (wśród zaburzeń natury psychicznej) ma najwyższy odsetek śmiertelności chorych. W jej przypadku śmiertelność przejawia się w ogromnie wysokim procencie samobójstw.  Szacuje się, że od 40% do 60% samobójstw wiązało się z możliwym do rozpoznania zaburzeniem depresyjnym. Natomiast wśród osób z diagnozą tzw. dużej depresji odbiera sobie życie aż 10% – 15% osób.

Depresja w dzieciństwie Dziecko już w wieku 6 lat może mieć objawy depresji, które przebiegają zwykle niezauważenie dla otoczenia oraz często nieco inaczej niż objawy depresji u dorosłych. 

Po udarze mogą powrócić przytomność i świadomość. Może jednak okazać się, że nie powracają rozmaite funkcje ruchowe i umysłowe. Do najczęstszych skutków udaru w zakresie doznań czuciowych i zdolności ruchowych należy tzw. niedowład połowiczy. Jest to paraliż połowy ciała. Po udarze i uszkodzeniu, w jego rezultacie, lewej półkuli mózgu może pojawić się niedowład połowiczy prawostronny. Po uszkodzeniu prawej półkuli mózgu – paraliż lewej strony ciała. Połowa twarzy, ręka i noga zostają odcięte od właściwego przepływu informacji czuciowo – ruchowej na drodze ciało – mózg. Ciało musi wtedy zostać jak najszybciej poddane fizjoterapii. Czy i w jakim stopniu sparaliżowana połowa ciała powróci do prawidłowego funkcjonowania zależy od konfiguracji rozmaitych czynników (rodzaj udaru, zasięg uszkodzenia tkanki mózgowej, intensywność i czas trwania rehabilitacji, inne).

Czy mózg czeka na śmierć...  Jednym z najpowszechniejszych stereotypów na temat starzenia się i późnej dorosłości jest ten, że człowiek „cofa się w rozwoju”. Na początek warto poznać kilka podstawowych faktów na temat mózgu.

W jednej z medycznych książek, które ostatnio czytałem napisane jest, że istnieje badanie, w którym wykazano, że spożycie dużej ilości kawy lub herbaty może stać się przyczyną przewlekłych stanów lękowych... 

Oto pewna kobieta w późnej dorosłości. Ma 80 lat. Po pięćdziesiątce zaczęła mieć problemy z krążeniem przejawiające się pękaniem naczynek, puchnięciem i niewyjaśnionymi, otwierającymi się i gojącymi na zmianę ranami na stopach. Traktowała sprawę powierzchownie stosując jedynie opatrunki. W wieku 65 lat wymieniono jej staw biodrowy, bo spróchniał. Objawy dotyczące stóp zaczęły stopniowo przechodzić na łydki i uda. Zdiagnozowano zakrzepicę. Ujmując rzecz w skrócie, choroba polega na tworzeniu się zakrzepów w żyłach głębokich nóg. Zakrzepy powodują zatrzymanie krążenia w danej okolicy. Skutkuje to stopniowym rozpieraniem żyły przez krew i w końcu pękaniem naczyń. Wylewająca się do tkanki krew dąży do tego, by wydostać się na zewnątrz, co z czasem prowadzi do otwierania się ran na skórze. Widok nóg chorego z zaawansowaną zakrzepicą może być wstrząsający. Bywają czarne, bardzo opuchnięte, skóra jest popękana. Chory cierpi ogromny ból. Szpikowany coraz mocniejszymi środkami prz...

  Wszystkich specjalistów w zakresie zdrowia, a zwłaszcza lekarzy może zainteresować mój najnowszy artykuł o psychologicznych aspektach relacji lekarza neurologa z pacjentem. Artykuł zatytułowany "Lekarz neurolog w relacji z pacjentem depresyjnym" wskazuje na ważne aspekty związane z podejściem do zaobserwowanych symptomów depresyjnych w kontekście ich współwystępowania z chorobą neurologiczną. Tym samym artykuł dołącza do dwóch wcześniejszych, które opublikowane na łamach medycznego czasopisma Neurologia Praktyczna szczegółowo poruszają zagadnienia związane z tym trudnym wyzwaniem, jakim jest - zarówno dla lekarza jak i dla osoby chorującej i jej rodziny - budowanie wzajemnej dobrej relacji. Wszak przyświeca temu nadrzędny cel, czyli zdrowienie.

"W demokracjach ludzie nigdy nie mają swoich stałych miejsc - tysiąc przypadkowych okoliczności sprawia, że bez przerwy są w ruchu a ich życiem rządzi niespodzianka i improwizacja. Toteż często muszą robić rzeczy, których robić nie potrafią, mówić o sprawach, których wcale nie rozumieją, i wykonywać pracę, do której nie przygotowała ich długa praktyka. 

Obserwowanie przyrody ma dużo zalet. Ćwiczymy uwagę, czujność, koncentrację, zapamiętywanie. Dodatkowo wyciszamy się, łagodzimy wewnętrzne napięcie i wzmacniamy w sobie poczucie, że jesteśmy częścią natury.  Osobom samotnym obserwowanie przyrody pozwala dostrzec jak wiele mogą zrobić dla innych stworzeń, by uczynić ich życie łatwiejszym. Zima jest do tego świetną okazją, bo wiele zwierząt potrzebuje pomocnej dłoni, by przetrwać. 

Bywa, że trudno zorientować się czy nasz związek z drugim człowiekiem jest dla nas dobry czy niekorzystny.  Jeszcze trudniej zorientować się w tym, gdy żyjemy w przekonaniu, że dany związek jest doskonały.  Związek dla nas dobry, wpływa na nasze życie konstruktywnie. Dzięki takiemu związkowi stajemy się lepsi. Podobnie ci wszyscy, którzy są z nami w relacji.

Przemyślenia pod wpływem katalogu do wystawy "Amen" Maurizio Cattelana w Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie pod tym samym tytułem. Amen:  U Kopalińskiego można przeczytać, że to „w judaizmie i w religii chrześcijańskiej końcowa formuła liturgiczna oznaczająca solenne potwierdzenie wygłoszonej modlitwy: „Niech tak będzie, niech się tak stanie” […]”.

„W dniu śmierci mojego ojca kochałam się z mężem. Po raz pierwszy w życiu poznałam wtedy prawdziwe pożądanie i rozkosz”. „Do dziś nie mogę zrozumieć jak coś takiego mogło mi się przydarzyć, nie mogę sobie tego darować (…), ale cały czas chodziła mi po głowie nieprzyzwoita piosenka, nie mogłam się od niej uwolnić.”